Category Archives: Blog

Zóveel woningen realiseerbaar op bedrijventerreinen

Een klein onderzoek naar de bijdrage van bedrijventerreinen om jaarlijks 75.000 woningen te realiseren.

Binck Eiland: een stadswijk met een industrieel karakter voor wonen en werken

Sinds 2018 wordt bijna dagelijks geschreven over de ontwikkelingen in de woningmarkt. Stijgende huizenprijzen, geen geschikt aanbod kunnen vinden dicht in de buurt van het werk, maar vooral het groeiende tekort aan woningen zorgt ervoor dat het rijk, de provincies, marktpartijen en corporaties een Nationale Woonagenda hebben opgesteld. 75.000 per jaar is daarbij de doelstelling. Een aantal dat voor de crisis nog wel gehaald werd, maar inmiddels al jaren niet meer.

Donderdag 7 februari was in het nieuwsbericht te lezen dat het kabinet voorstelt meer nieuwbouwprojecten op te starten op bedrijventerreinen. Houdt Minister Ollongren investeerders, projectontwikkelaars en bouwers daarmee een worst voor of is het een goede impuls voor de woningbouwopgave? In hoeverre kunnen bedrijventerreinen bijdragen aan de Nationale Woonagenda? Om de proef op de som te nemen, heeft Giscovery dit vanuit praktisch oogpunt voor één van die vier genoemde metropoolregio’s onderzocht, namelijk: de metropoolregio Rotterdam – Den Haag. De regio bestaat uit 23 gemeenten waar momenteel ruim 2,3 miljoen mensen wonen in bijna 1,1 miljoen woningen.

BEREKENING

De metropoolregio Rotterdam – Den Haag kent 241 bedrijventerreinen, totaal goed voor ruim 5.531 hectare. Met een eenvoudige berekening van verschillende bebouwingsdichtheden kan hypothetisch gesteld worden dat 100.000 – 500.000 woningen gerealiseerd kunnen worden, afhankelijk van het woonmilieu dat gekozen wordt. Om een overzicht te geven welke gemeenten de meeste impact kunnen maken op de woningbouwopgave is de onderstaande tabel gemaakt. Per gemeente wordt aangegeven hoeveel hectare bedrijventerrein er aanwezig is. Ook wordt weergegeven hoeveel woningen dit oplevert wanneer deze locaties in zijn volledigheid met verschillende dichtheden bebouwd worden. Hierbij wordt uitgegaan van de volgende woonmilieus: centrum-stedelijk, stedelijk, klein-stedelijk en dorps-landelijk.

Gemeente Hectare bedrijventerrein #Woningen Centrum-stedelijk #Woningen Stedelijk #Woningen Klein-stedelijk #Woningen Dorps-landelijk
Albrandswaard 78 6.708 4.758 2.652 1.560
Barendrecht 204 17.544 12.444 6.936 4.080
Brielle 40 3.440 2.440 1.360 800
Capelle aan den Ijssel 182 15.652 11.102 6.188 3.640
Delft 323 27.778 19.703 10.982 6.460
Hellevoetsluis 149 12.814 9.089 5.066 2.980
Krimpen aan den Ijssel 105 9.030 6.405 3.570 2.100
Lansingerland 578 49.708 35.258 19.652 11.560
Leidschendam-Voorburg 18 1.548 1.098 612 360
Maassluis 78 6.708 4.758 2.652 1.560
Midden-Delfland 118 10.148 7.198 4.012 2.360
Nissewaard 151 12.986 9.211 5.134 3.020
Pijnacker-Nootdorp 137 11.782 8.357 4.658 2.740
Ridderkerk 373 32.078 22.753 12.682 7.460
Rijswijk 146 12.556 8.906 4.964 2.920
Rotterdam 797 68.542 48.617 27.098 15.940
Schiedam 270 23.220 16.470 9.180 5.400
Den Haag 474 40.764 28.914 16.116 9.480
Vlaardingen 279 23.994 17.019 9.486 5.580
Wassenaar 9 774 549 306 180
Westland 690 59.340 42.090 23.460 13.800
Westvoorne 20 1.720 1.220 680 400
Zoetermeer 312 26.832 19.032 10.608 6.240
TOTAAL 5.531 475.666 337.391 188.054 110.620

Het is een opportunistische gedachte met dito aantallen die hoogstwaarschijnlijk nooit gehaald worden, zeker niet binnen 5 jaar. Alleen al vanwege het feit dat talloze van deze bedrijventerreinen volledig operationeel zijn en voor enorme werkgelegenheid zorgen. Tevens betreffen het vaak monotone terreinen waar gebiedsontwikkeling moet plaatsvinden om functies te mengen en op elkaar af te stemmen. De vraag die hieruit ontstaat is: tot op welke hoogte zijn deze aantallen realiseerbaar binnen 5 jaar?

BELEIDSKEUZES: SNELHEID VERSUS IMPACT

Het voorstel van het kabinet om budget beschikbaar te stellen om grondsaneringskosten te verzachten past bij een faciliterende houding als overheid. Daarnaast moet de overheid zich uitspreken hoe zij deze locaties tot ontwikkeling willen brengen. Ruimere afwijkingsmogelijkheden in bestemmingsplannen kunnen gebiedsontwikkeling versnellen. Zijn grootschalige of kleinschalige terreinen daarvoor het meest geschikt? Als de overheid voor impact wil gaan, dan kunnen zij het beste hun pijlers richten op bedrijventerreinen als de Spaanse Polder. Met 171 hectare is dat het grootste bedrijventerrein in de metropoolregio Rotterdam – Den Haag. Ook biedt de ligging enorm veel potentie. Echter staan op dit terrein meer dan 350 gebouwen, waarvan de eigenaren stuk voor stuk uitgekocht moeten worden. Is kleinschaliger dan beter?

Niet per se beter, maar hoogstwaarschijnlijk wel sneller om ontwikkelingen op gang te brengen. Alleen daar is de impact weer te beperkt om een substantiële bijdrage te leveren aan de doelstelling van 75.000 woningen per jaar. Om een inschatting te maken van de kwantitatieve potentie van bedrijventerreinen, worden bedrijventerreinen die relatief oud zijn en waar een tijd lang geen nieuwbouw heeft plaatsgevonden het meest kansrijk geacht. Door de leeftijd is er – als het goed is – meer afgeschreven op het vastgoed. Het uitgangspunt daarbij is dat na 2000 geen nieuwbouw heeft plaatsgevonden.

Een overzicht van alle bedrijventerreinen in de metropoolregio Rotterdam-Den Haag

Door deze parameters mee te nemen, blijven 57 bedrijventerreinen van gemiddeld 10 hectare over en ontstaat er een nieuw overzicht van gemeenten met het aantal woningen dat gerealiseerd kan worden.

Gemeente Hectare bedrijventerrein #Woningen Centrum-stedelijk #Woningen Stedelijk #Woningen Klein-stedelijk #Woningen Dorps-landelijk
Hellevoetsluis 88 7.568 5.368 2.992 1.760
Rotterdam 76 6.536 4.636 2.584 1.520
Delft 74 6.364 4.514 2.516 1.480
Zoetermeer 59 5.074 3.599 2.006 1.180
Vlaardingen 58 4.988 3.538 1.972 1.160
Albrandswaard 52 4.472 3.172 1.768 1.040
Westland 36 3.096 2.196 1.224 720
Nissewaard 18 1.548 1.098 612 360
Ridderkerk 17 1.462 1.037 578 340
Den Haag 17 1.462 1.037 578 340
Barendrecht 16 1.376 976 544 320
Rijswijk 14 1.204 854 476 280
Capelle aan den IJssel 12 1.032 732 408 240
Maassluis 12 1.032 732 408 240
Leidschendam-Voorburg 9 774 549 306 180
Brielle 6 516 366 204 120
Lansingerland 6 516 366 204 120
Midden-Delfland 5 430 305 170 100
Pijnacker-Nootdorp 3 258 183 102 60
Schiedam 3 258 183 102 60

Hoewel de bepaling van de terreinen tamelijk arbitrair is, kan Giscovery door middel van Location Intelligence veel meer inzicht geven in de potentie van bedrijventerreinen voor het realiseren van woningen. Denk daarbij aan bijvoorbeeld aan woonkwaliteiten als voorzieningenniveau, bereikbaarheid van werkgelegenheid en luchtkwaliteit, maar ook of gemengd werken en wonen mogelijk is voor beoogde doelgroepen. Tegelijkertijd kan Giscovery ondernemers adviseren over de mogelijkheden hun bedrijf elders te vestigen.

CONCLUSIE

Deze kleine kwantitatieve verkenning laat zien dat het zeker de moeite waard is om bedrijventerreinen te betrekken in de discussie in hoeverre het huidige woningtekort opgelost kan worden. De totale oppervlakte van bedrijventerreinen biedt een enorme potentie, waarbij in het meest gunstige geval bijna de helft van de huidige woningvoorraad bijgebouwd kan worden. Uitgaande van oudere terreinen waar al bijna 20 jaar geen nieuwbouw heeft plaatsgevonden, is zeker 10% van de totale oppervlakte van bedrijventerreinen in de Metropoolregio Rotterdam – Den Haag kansrijk om te transformeren naar woningbouw. In verschillende dichtheden kan daarmee binnen 5 jaar gestart worden met het bouwen van 34.866 woningen.

Een gedegen onderbouwing van dit aantal woningen wil Giscovery verder onderzoeken. Denk daarbij aan het in kaart brengen van eigendomsstructuren, de kans op faillissementen, de bereidwilligheid van ondernemers om te verhuizen, het realiseren woonkwaliteit alsmede de aantrekkingskracht van dergelijke gebieden. De eerste stap? De meest kansrijke bedrijventerreinen voor herontwikkeling inzichtelijk maken en coalities smeden tussen marktpartijen en overheid om gezamenlijk een bijdrage te leveren aan de doelstelling 75.000 per jaar te realiseren. Welke investeerder wil met ons de meest potentiële bedrijventerreinen herontwikkelen tot woningen? Of wie heeft er behoefte aan dezelfde analyse voor de andere drie metropoolregio’s?

De zoektocht naar bouwlocaties

Voor projectontwikkelaars, bouwers en beleggers die pro-actief locaties willen zoeken, beoordelen en beheren.

Voor projectontwikkelaars, bouwers en investeerders die op een effectieve manier:

1. Woningbouwlocaties willen zoeken;

2. De potentie van locaties willen beoordelen;

3. Leads eenvoudig bij willen bijhouden;

In één oogopslag helder zien waar mogelijke woningbouwlocaties zich voordoen of de potentie ervan kunnen beoordelen?! Aangezien locaties zich op talloze vlakken (fysiek, sociaal, economisch, etc.) ontwikkelen, willen we trends waarnemen die ons inzicht geven welke locaties nu en in de toekomst kansrijk zijn om te bebouwen. Of zelf criteria stellen om dé locatie te kunnen spotten.

Om na te gaan in hoeverre locaties ingevuld kunnen worden met woningbouw worden locaties door Giscovery op basis van een markt-, locatie- en doelgroepanalyse beoordeeld. Met de uitkomst kan de lokale vraag uit de woningmarkt gekoppeld worden aan een bepaald woonproduct passend bij de woonwensen en betalingsmogelijkheden van de doelgroep. Dit proces gebeurt veelal handmatig en ad hoc. Voor de marktanalyse worden bijvoorbeeld gegevens van Funda in excel documenten gezet om zodoende een beeld te krijgen wat betreft woon- en kaveloppervlak, type woning, opbrengst per m2 GBO en afzetsnelheden.